แผ่นยางนำทางผู้พิการทางสายตามีหลากหลายรูปแบบ และไม่มีการกำหนดมาตรฐานอย่างแท้จริง แต่ขั้นตอน หรือวิธีการให้ได้มาซึ่งมาตรฐานต้องทำอย่างไรกันบ้าง ต้องมีการคำนึงถึงเรื่องแวดล้อมอะไรเพิ่มบ้าง ทุกท่านสามารถติดตามได้จากงานวิจัยนี้กัน
ปัจจุบัน สังคมไทยได้ให้ความสำคัญกับสิทธิของผู้พิการมากขึ้น จึงได้มีความพยายามในการแก้ไขอุปสรรค/ปัญหาความไม่สะดวกในการเดินทางของผู้พิการในรูปแบบต่างๆ ทำให้สถานที่ต่างๆ ในปัจจุบัน นอกจากจะมีสิ่งอำนวยความสะดวก เช่น ทางลาด ห้องน้ำ ที่จอดรถ ฯลฯ ให้แก่ผู้พิการแล้ว ยังได้มีการใช้ แผ่นยางปูพื้นต่างผิวสัมผัสสำหรับอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้พิการทางสายตา เช่น ตามสถานีรถไฟฟ้า ท่าอากาศยาน อาคาร ทางข้ามถนน พื้นผิวทางเท้าต่างๆ อีกด้วย อย่างไรก็ตาม แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา*ดังกล่าวยังไม่มีมาตรฐานข้อกำหนดเกณฑ์คุณภาพ (specification) ซึ่งอาจทำให้ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ มีคุณภาพไม่เป็นที่ยอมรับของผู้ใช้ งานวิจัยนี้จึงได้เพื่อศึกษาข้อกำหนดเกณฑ์คุณภาพของ ผลิตภัณฑ์แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา เพื่อเสนอให้สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม(สมอ.) พิจารณากำหนดเป็นมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของประเทศไทยต่อไป
*แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา หมายถึงแผ่นยางที่ทำจากยางธรรมชาติหรือยางสังเคราะห์ ที่สามรถนำมาวางเรียงประสานกันได้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีพื้นผิวสัมผัสที่ผู้พิการทางสายตาสามารถแยกแยะได้จากพื้นรองเท้าหรือไม้เท้าที่ใช้นำทาง
เตรียมการเพื่อกำหนดมาตรฐาน
เริ่มต้นทีมวิจัยได้ทำการทดสอบสมบัติของแผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตาที่มีในท้องตลาด โดยทำการเก็บตัวอย่างจากบริษัทต่างๆจำนวน 4 บริษัท เพื่อนำมาทดสอบสมบัติต่างๆ โดยมีรายละเอียดของการทดสอบดังนี้
1. มิติ 2. ความแข็ง 3. สมบัติแรงดึง 4. สมบัติหลังเร่งการเสื่อมอายุ 5. ความทนต่อโอโซน 6. มอดุลัสกดอัด 7. ความคงทนต่อสภาพลมฟ้าอากศ 8. ความต้านทางต่อการขัดสี 9. ความต้านทานต่อการลามไฟ และทำการสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับมาตรฐานผลิตภัณฑ์แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางการเห็น พบมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งสิ้น 7 มาตรฐาน ได้แก่ มาตรฐาน ISO 23599:2012, มาตรฐาน JRMA T0301:2003, มาตรฐาน JIS T 9251:2014, มาตรฐาน JIS K 6450:1999, มาตรฐาน KS I 3414:2014, มาตรฐาน AS/NZS 1428.4.1:2009 และ มาตรฐาน PNS ISO 23599:2012
แต่จะมีมาตรฐานหลักที่ใช้อ้างอิงในการกำหนดมาตรฐานแผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางการเห็น ได้แก่
1. ISO 23599:2012 ซึ่งระบุเฉพาะมิติ แต่ไม่ระบุสมบัติของวัสดุที่ใช้ในการผลิต
2. JRMA T0301:2003 (มาตรฐานของญี่ปุ่น) ระบุมิติและสมบัติของยางที่ใช้ในการผลิต
3. AS 1428.4:1992 (มาตรฐานของออสเตรเลีย) ระบุมิติและสมบัติของยางที่ใช้ในการผลิต แต่ในฉบับใหม่ปี 2009 ระบุเพียงแค่มิติและตัดในส่วนของสมบัติของยางที่ใช้ในการผลิตออก
จากการศึกษาประเภทของแผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา สามารถแบ่งตามประเภทการใช้งานออกเป็น 2 ประเภท คือ ประเภทที่1 ใช้ภายในอาคาร และประเภทที่2 ใช้ภายนอกอาคาร แผ่นยาง
แต่ละประเภท แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ แผ่นยางแบบเตือน** และ แบบนำทาง*** และแผ่นยางแต่ละแบบ แบ่งความแข็งแรงระบุเป็น 3 ชนิด คือ ชนิดความแข็งระบุ 70, ชนิดความแข็งระบุ 80, ชนิดความแข็งระบุ 90
จากการทดสอบสมบัติของแผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา สามารถสรุปได้ว่า
– แผ่นยางทุกแบบ(แบบเตือนและแบบนำทาง) จะต้อง
o มีความแตกต่างจากพื้นผิวแวดล้อมโดยรอบเพื่อให้สามารถตรวจพบได้ง่าย เช่น มีพื้นผิวที่นูนขึ้นหรือมีความแตกต่างของสีหรือความสว่างของสีที่ชัดเจน
o มีคุณภาพดี ทำให้ผู้ใช้สามารถตรวจพบและจำแนกความแตกต่างได้ตลอดอายุการใช้งาน
o ออกแบบให้ไม่เกิดการสะดุด
o ติดตั้งตลอดแนวทางเดิน เพื่อให้ผู้ใช้สามารถรับรู้ได้
– แผ่นยางแบบเตือน จะต้อง
o แตกต่างจากแผ่นยางแบบนำทางอย่างชัดเจนเพื่อให้ผู้ใช้สามารถแยกแยะได้ง่าย
o ติดตั้งตลอดแนวความกว้างของทางเดินหากเป็นการเตือนว่ากำลังจะเข้าสู่เขตอันตราย
**แผ่นยางแบบเตือน หมายถึง แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางการมองเห็นที่มีปุ่มกลม นูนขึ้นมาจากฐานของแผ่นยาง เพื่อเตือนให้เพิ่มความระมัดระวังเมื่อมีสิ่งกีดขวาง มีการเปลี่ยนระดับของพื้นทางเดิน มีการเปลี่ยนทิศทาง หรือการข้ามถนน เป็นต้น
***แผ่นยางแบบนำทาง หมายถึง แผ่นยางปูพื้นสำหรับคนพิการทางการเห็นที่มีเส้นยาวนูนขึ้นมาจากฐานของแผ่นยาง จัดเรียงตัวต่อกันขนานกับแนวทางเดิน
เมื่อนำผลการทดสอบสมบัติของแผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตาที่มีในท้องตลาด และจากการวิเคราะห์ข้อมูล มาเปรียบเทียบคุณสมบัติของแผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางการเห็นที่จะนำไปใช้ร่างเทียบกับบล๊อคยางปูพื้นปกติทั่วไป แสดงตามตารางด้านล่าง และแสดงตัวอย่างการติดตั้งแผ่นยางภายนอกอาคาร เช่น ทางคนข้าม ชานชาลาสถานีรถไฟ เป็นต้น และตัวอย่างการติดตั้งแผ่นยางภายในอาคาร เช่น ห้องน้ำ เป็นต้น แสดงในรูปล่าง


ผลที่ได้จากงานวิจัยนี้สรุปได้ว่า แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา ต้องการความทนทานมากกว่าบล๊อคยางปูพื้นทั่วไปเนื่องจากเหตุผลของการติดตั้งที่แผ่นยางดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ที่ไม่ต้องการให้เปลี่ยนบ่อยในที่สาธารณะ ซึ่งอาจจะก่อให้เกิดความไม่สะดวกแก่ประชาชนทั่วไป ถ้าวัสดุที่ใช้มีคุณภาพสูง ก็จะใช้งานได้นานขึ้นและไม่เสียเวลาในการรื้อเปลี่ยน ซึ่งสมบัติเหล่านี้ อาจจะไม่จำเป็นต้องกำหนดให้มาตรฐานสูงเท่าที่ มาตรฐาน JRMA-T-0301 กำหนดก็ได้ แต่ต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับผู้ผลิตที่จะสามารถทำได้ในปัจจุบัน
จากงานวิจัยนี้ ได้ใช้มาตรฐาน ISO 23599:2012 สำหรับการกำหนดมิติของแผ่นยาง ส่วนสมบัติของวัสดุส่วนใหญ่อ้างอิงมาตรฐาน JRMA T0301:2003 แต่มีบางสมบัติที่อ้างอิงจากมาตรฐาน AS 1428.4-1992 เช่น ความทนต่อการขัดสี แต่ก็มีการกำหนดมิติและรูปแบบ ลักษณะเฉพาะของแผ่นยางนอกเหนือจากสมบัติของวัสดุ (ที่แม้จะอ้างอิง JRMA-T-0301) ได้แก่ รูปร่างของปุ่ม และเส้นที่นูนขึ้นมาจากพื้นผิวของแผ่นยาง นอกจากนั้นแผ่นยางฯ นี้จะต้องมีความสว่างแตกต่างจากสภาพพื้นผิวแวดล้อมโดยรอบอย่างน้อย 30% เพื่อให้ผู้พิการทางสายตาสามารถแยกแยะแผ่นยางฯกับสภาพแวดล้อมข้างเคียงได้ซึ่งถือว่าเป็นสมบัติที่สำคัญ
แผนวิจัยที่ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต
งานวิจัยนี้ จะช่วยทำให้เกิดแนวการทำเส้นทางและการเคลื่อนที่ของคนพิการทางการมองเห็นให้เกิดความสะดวกและมีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น มีแบบร่างมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางการเห็น โดยมีการรวมเรื่องการออกแบบแผ่นยางดังกล่าว เพื่อผู้ใช้ที่มีความพิการทางการเคลื่อนไหวหรือทางร่างกายด้วย ไม่ได้มีเป้าหมายสำหรับผู้พิการทางการเห็นเพียงเป้าหมายเดียว จึงจะทำให้เกิดประโยชน์ในวงกว้าง อย่างไรก็ตามสำหรับประเทศไทยแล้วนอกอาคารจะยังรู้สึกว่ายังไม่มีความปลอดภัยเนื่องจากขาดการบริหารจัดการที่ดีและขาดความเชื่อมโยงของเส้นทาง นอกจากนี้แล้ว ในบางประเทศก็มีการต่อต้านการใช้แผ่นพื้นผิวสัมผัสเนื่องจากความเห็นที่แตกต่างกันในเชิงปรัชญา เช่น คนตาบอดรู้สึกว่าถูกจำกัดอิสระในการเดิน ต้องเดินตามที่วางไว้ให้ ซึ่งก็ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์ยังไม่มีการใช้แพร่หลายทั่วโลก สำหรับประเทศไทยที่อ้างมาตรฐานจากต่างประเทศก็ควรจะมีการวิจัยเพิ่มเติมว่าจะสามารถใช้กับคนไทยได้จริงหรือไม่ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาในด้านอุปกรณ์ช่วยนำทางที่มีคุณภาพสูงและถูกใช้อย่างแพร่หลายในอนาคตอันใกล้นี้
อ้างอิงข้อมูลจากโครงการวิจัย “การวิจัยเพื่อกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์แผ่นยางปูพื้นสำหรับผู้พิการทางสายตา” |






