อะไรคือ Shared Services Outsourcing: SSO ? แท้จริงแล้วมันคือ กระบวนการที่องค์กรหรือบริษัทมอบหมายงานบางส่วนของตนให้กับบุคคลหรือหน่วยงานภายนอกมาดำเนินการแทน โดยมีจุดประสงค์เพื่อประหยัดต้นทุน หรือเพื่อหันไปมุ่งเน้นในธุรกิจหลัก ซึ่งในปัจจุบันกระบวนการนี้ถูกใช้ในหลายภาคธุรกิจสำคัญในหลายประเทศ อาทิ อินเดีย จีน มาเลเซีย อินโดนีเซีย และมีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยในบทความนี้จะขอเน้นกล่าวถึง “มาเลเซีย”

โดยหากจะอธิบายให้ชัดเจนยิ่งขึ้น อาจกล่าวได้ว่า Shared Services Outsourcing: SSO (ซึ่งในบทความนี้จะขอใช้คำว่า SSO) นั้นเป็นเทคนิคในการจัดการองค์กร ที่จะช่วยให้องค์กรสามารถทุ่มเททักษะและความเชี่ยวชาญในกิจกรรมที่เป็นธุรกิจหลักขององค์กรได้อย่างเต็มที่ โดยการจัดจ้างบริษัทจากภายนอก (Outsourcing) หรือจัดตั้งหน่วยงานหนึ่งในบริษัทให้ดำเนินการในภาระงานที่ซ้ำซ้อนอื่น ๆ แทน ทั้งนี้เพื่อลดการทำงานที่ซ้ำซ้อนของพนักงาน
โดยทั่วไปการจัดแบ่งภาคธุรกิจ SSO อาจแบ่งออกได้เป็นสามลักษณะ ลักษณะแรก คือธุรกิจการจัดจ้างจากภายนอกในการจัดการกระบวนการธุรกิจ ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับการเป็นผู้ให้บริการงานตามสัญญาและรับผิดชอบในหน้าที่เฉพาะทางในกระบวนการธุรกิจ เช่น งานศูนย์บริการทางโทรศัพท์, งานการเงินและบัญชี, งานด้านทรัพยากรมนุษย์ เป็นต้น ลักษณะที่สองคือ ธุรกิจการจัดจ้างจากภายนอกด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งจะเป็นการให้บริการธุรกิจทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ทั้งในส่วนกระบวนการ การบริการแอพพลิเคชั่น หรือแม้แต่ความช่วยเหลือการแก้ปัญหาด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ลักษณะที่สามเรียกว่า ธุรกิจจัดจ้างจากภายนอก ในกระบวนการด้านความรู้ ซึ่งจะเป็นส่วนที่ใช้ข้อมูลความรู้เป็นส่วนประกอบหลักในการดำเนินกิจกรรมที่ต้องอาศัยทักษะและการวิเคราะห์ขั้นสูงและความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง เช่น ด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) เป็นต้น
ภาคธุรกิจ SSO มีการเติบโตอย่างมากในเหล่าประเทศสมาชิกอาเซียนของเรา ถึงขนาดได้รับการกล่าวถึงโดยบริษัทให้คำปรึกษาด้านธุรกิจระดับโลกอย่าง A.T.Kearney ในฐานะการเป็นประเทศที่ตั้งของภาคธุรกิจ SSO ของโลกในหลายประเทศ อาทิ ฟิลิปปินส์, มาเลเซีย และ อินโดนีเซีย กล่าวโดยเฉพาะประเทศมาเลเซียที่มีความโดดเด่นเป็นพิเศษ ได้รับการจัดอันดับให้อยู่ในลำดับที่สามของโลกในประเภทที่ตั้งการให้บริการระดับโลกของภาคธุรกิจการให้บริการธุรกิจ (Global Services Location Index) มาตั้งแต่ ค.ศ. 2004 รองจากประเทศจีนและอินเดีย ตามลำดับ แต่หากเปรียบเทียบกับประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศแล้ว สถานะของประเทศมาเลเซีย หมายถึง การเป็นประเทศที่หนึ่งในกลุ่มอาเซียนในภาคธุรกิจ SSO
ธุรกิจ SSO ในมาเลเซียมีการขยายตัวค่อนข้างสูงอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นโอกาสให้กับแรงงานชาวไทยในการเข้าสู่ธุรกิจนี้ ทั้งนี้กระบวนการสมัครงานนั้นไม่ซับซ้อนและง่าย ทำให้ผู้สมัครจากภูมิภาคต่าง ๆ ของไทยสามารถสมัครผ่านอินเตอร์เน็ตจากประเทศไทยได้ นอกจากนี้บริษัทในมาเลเซียส่วนใหญ่ยังมีความเชื่อมั่นในศักยภาพของแรงงานคนไทยที่ทำงานในภาคธุรกิจ SSO ค่อนข้างสูงอยู่แล้ว อาจกล่าวได้ว่านี่เป็นโอกาสทองสำคัญของแรงงานชาวไทยเลยก็ว่าได้ เพื่อเข้าถึงโอกาสการจ้างงานในสภาวะที่ประเทศกำลังเผชิญกับปัญหาทางเศรษฐกิจและการตกอยู่ในสภาวะกับดักรายได้ปานกลาง (middle income trap) ได้อีกทางหนึ่ง
การเติบโตของภาคธุรกิจ SSO กับโอกาสของแรงงานไทย
ธุรกิจ SSO ในมาเลเซียมีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยมีมูลค่าการเติบโตสูงถึง 300 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยสะสมอยู่ที่ร้อยละ 30 ต่อปี ก่อให้เกิดการสร้างงานกว่า 30,000 อัตรา ทั้งนี้มาเลเซียมีการกำหนดยุทธศาสตร์ที่จะส่งเสริมให้ภาคธุรกิจSSO สร้างงานให้ได้ถึง 70,000 อัตรา ภายในปี ค.ศ. 2020 ในขณะที่ธรรมชาติของภาคธุรกิจ SSO จะมีการจ้างงานบัณฑิตจบใหม่ในอัตราร้อยละ 10 จึงทำให้มหาวิทยาลัยในประเทศมาเลเซียเองได้เล็งเห็นถึงความเจริญเติบโตของภาคธุรกิจนี้ จึงได้มีการผลิตนักศึกษาที่มีทักษะและศักยภาพเฉพาะ เพื่อตอบสนองภาคธุรกิจ SSO อย่างจริงจังทั้งในด้านหลักสูตรและคุณสมบัติของบัณฑิต
อย่างไรก็ดี มูลค่าและสัดส่วนการให้บริการภาคบริการธุรกิจ SSO ของมาเลเซีย มิได้ส่งผลดีเฉพาะอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของมาเลเซียเท่านั้น หากมองในอีกด้านหนึ่งยังถือเป็นโอกาสสำคัญสำหรับแรงงานต่างชาติอื่น ๆ ในประเทศสมาชิกอาเซียน รวมถึงแรงงานที่มีความรู้ความสามารถชาวไทยในการได้รับการจ้างงานในภาคธุรกิจดังกล่าว
ยิ่งเมื่อพิจารณาแล้วถือเป็นโอกาสที่ดีต่อแรงงานไทย ที่จะมีโอกาสเข้าไปทำงานในภาคธุรกิจนี้ เพราะแท้จริงแล้วมาเลเซียนั้นมีข้อจำกัดด้านจำนวนประชากรซึ่งมีไม่มาก ทำให้ความสามารถในการป้อนแรงงานเข้าสู่ภาคธุรกิจ SSO มีอย่างจำกัด บริษัทต่างชาติต้องอาศัยการนำเข้าแรงงานข้ามชาติที่มีความรู้ความสามารถจากประเทศอื่น ๆ จนรัฐบาลมาเลเซียเองต้องอำนวยความสะดวกแก่บริษัทในภาคธุรกิจ SSO ในเรื่องนี้ เช่น การมีหน่วยงานเฉพาะในการดูแลและอำนวยความสะดวกเรื่องใบอนุญาตการทำงาน ที่เรียกว่า Employment Pass
นอกจากนี้โอกาสของแรงงานข้ามชาติชาวไทยในภาคธุรกิจ SSO ยังเปิดกว้างอันเนื่องมาจาก ลักษณะธุรกิจและลักษณะงานในภาคธุรกิจ SSO ที่ต้องอาศัยการติดต่อกลับมายังประเทศคู่ค้าด้วยภาษาประจำชาตินั้น ๆ เช่น เกาหลี ไทย หรือญี่ปุ่น จึงทำให้มีความต้องการแรงงานเจ้าของภาษาที่มีทักษะความรู้เฉพาะด้าน เช่น เทคโนโลยีสารสนเทศ, บัญชี, วิศวกร จำนวนมาก

สำหรับประเด็นในด้านคุณสมบัติของผู้ที่ทำงานในภาคธุรกิจ SSO ต้องการนั้น จากผลสำรวจ เครือข่ายศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้าน Shared Services และ Outsourcing (SSON) ได้นำเสนอทักษะสำคัญอันเป็นที่ต้องการในภาคธุรกิจนี้ไว้ 8 ประการ ดังนี้ ประการแรก มีความเชี่ยวชาญในกระบวนการทำงาน (Process Expertise) คือ มิใช่รู้เพียงแค่หน้าที่ของตน หากแต่มองเห็นกระบวนการทำงานทั้งหมดอย่างเป็นระบบ ประการที่สอง มีความสามารถในการบริหารจัดการในการเปลี่ยนแปลง (Change Management) คือ พนักงานจะต้องมีการตระหนักถึงทางเลือกในการบริหารจัดการและวิธีที่เหมาะสมในการรับมือความเปลี่ยนแปลง
ประการที่สาม มีทักษะการสื่อสาร (Communication Skills) ซึ่งถือเป็นทักษะที่สำคัญที่พนักงานต้องมีในการรับมือกับลูกค้า ประการที่สี่ มีความสามารถในการสร้างความร่วมมือและการเจรจา (Collaboration and Negotiation) เพื่อสร้างโอกาสที่สำคัญทางธุรกิจ ประการที่ห้าสามารถบริหารจัดการความสัมพันธ์ (Relationship Management) โดยเฉพาะกับลูกค้า ซึ่งต้องอาศัยทักษะการฟังเพื่อทำให้การบริการดีขึ้น
ประการที่หก ตระหนักในความสามารถตนเอง (Capability-Awareness) กล่าวคือเมื่อเทคโนโลยีเริ่มเข้ามามีอิทธิพลมากยิ่งขึ้น ต้องหมั่นพัฒนาตนเองเพิ่มความรู้ความเข้าใจและความสามารถด้านเทคโนโลยี ประการที่เจ็ด มีทักษะการคิดวิเคราะห์ (Analytics) ข้อมูลและข่าวสาร และประการสุดท้าย มีภาวะความเป็นผู้นำ (Leadership) ที่มีพื้นฐานในความเข้าใจธุรกิจของลูกค้าและความสามารถในการจัดการบริหารทีม รวมถึงการสร้างความมั่นใจและความยืดหยุ่น

สำหรับแรงงานไทย จากการศึกษาของโครงการวิจัย “โอกาสของแรงงานข้ามชาติไทยในประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน : การวิจัยสำรวจธุรกิจ Shared Services Outsourcing ในมาเลเซีย” ที่ศึกษาโอกาสและศักยภาพของแรงงานชาวไทย พบว่า ในด้านจุดแข็ง คุณสมบัติของคนไทยที่เป็นจุดแข็งที่สำคัญ คือ การใช้ภาษาไทยได้อย่างชัดเจน คล่องแคล่ว นอกจากนี้คนไทยยังมีความเข้าใจในภาษาสแลง ภาษาสมัยใหม่หรือภาษาที่ไม่เป็นทางการ ซึ่งเป็นความสามารถที่คนต่างชาติที่รู้ภาษาไทยอาจไม่สามารถรู้ได้ ดังนั้นความรู้ความสามารถของคนไทยในด้านภาษาไทยจึงเป็นจุดแข็งที่พิเศษและสำคัญที่ชาวต่างชาติที่แม้พูดภาษาไทยได้ ก็ไม่อาจมีได้เสมือนคนไทย
นอกจากนี้ยังมีจุดแข็งในเรื่อง การมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี สามารถเข้ากับผู้ร่วมงานจากชาติต่าง ๆ ได้ดี ซึ่งจากการสำรวจ พบว่า เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคลในภาคธุรกิจ SSO รู้สึกชื่นชมในลักษณะบุคลิกนี้ของพนักงานคนไทยเป็นอย่างมาก
อย่างไรก็ดี แรงงานไทยก็มีข้อควรปรับปรุงที่สำคัญที่นับเป็นเรื่องที่ด้อยมากหากเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านอื่น ๆ นั่นคือเรื่องทักษะในการสื่อสารภาษาอังกฤษ แม้พนักงานคนไทยในภาคธุรกิจ SSO ในมาเลเซียจะใช้ภาษาไทยในการติดต่อหรือให้บริการลูกค้าก็ตาม แต่การสื่อสารในองค์กร การประชุมรวมถึงการฝึกอบรมจะใช้ภาษาอังกฤษ
ซึ่งหลายครั้งจุดอ่อนตรงนี้ทำให้ผู้สมัครงานชาวไทยไม่ผ่านการคัดเลือกทางด้านภาษาอังกฤษ และจากข้อด้อยด้านภาษาอังกฤษยังส่งผลกระทบไปยังทักษะอื่น ๆ ที่ก่อให้เกิดข้อด้อยอีกอย่างตามมา นั่นคือการไม่กล้าแสดงออก หรือแม้แต่ไม่กล้าก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้นที่ต้องมีการนำเสนองานและใช้ภาษาอังกฤษมากขึ้นทั้ง ๆ ที่มีโอกาส จุดอ่อนเหล่านี้ต้องการการพัฒนา ดังนั้นทักษะการสื่อสารภาษาอังกฤษได้จริงจึงมีความสำคัญ นอกจากนี้แรงงานไทยส่วนใหญ่ยังขาดความรู้และความเข้าใจในกฎหมายแรงงานและกฎระเบียบใหม่ ๆ โดยเฉพาะกฎระเบียบที่เกี่ยวกับภาษี
จากจุดอ่อนที่กล่าวไปข้างต้น ไทยควรมีมาตรการอะไรที่เข้ามาช่วยส่งเสริมเพิ่มเติมทักษะภาษาอังกฤษให้กับแรงงานไทยอย่างจริงจัง เนื่องจากหากช้าอาจเสียโอกาสในการทำงานให้กับแรงงานมาเลเซียเชื้อสายสยามที่ใช้ภาษาไทยได้คล้ายคลึงกับคนไทยแต่มีทักษะทางภาษาอังกฤษดีกว่าคนไทย
ทั้งนี้ ภาครัฐสามารถส่งเสริมแรงงานคนไทยได้หลายแนวทาง อาทิ กระทรวงแรงงานอาจเข้าไปเป็นเจ้าภาพหลักในการกำกับดูแลและช่วยเหลือแรงงานชาวไทยในภาคธุรกิจ SSO ในมาเลเซีย จัดตั้งหน่วยงาน ภายใต้การกำกับดูแลของทูตแรงงาน ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ เพื่อดูแลให้ความรู้ และให้คำปรึกษาด้านกฎหมายแก่แรงงานไทย นอกจากนี้ในด้านการเพิ่มทักษะภาษาอังกฤษให้กับแรงงานไทย รัฐบาลอาจย้อนไปที่ระบบการศึกษา โดยเน้นให้สถาบันการศึกษาเตรียมความพร้อมให้แก่บัณฑิตก่อนเข้าสู่โลกแห่งการทำงาน โดยเฉพาะการให้ความสำคัญกับการฝึกฝนทักษะภาษาอังกฤษ รวมทั้งการฝึกทักษะการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
โดยสรุป ธุรกิจ SSO ในมาเลเซียมีการขยายตัวค่อนข้างสูงอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นโอกาสให้กับแรงงานชาวไทยในการเข้าสู่ธุรกิจนี้ อีกทั้งทางมาเลเซียเองก็มิได้ปิดโอกาสแรงงานข้ามชาติชาวไทยที่มีทักษะเข้าทำงานในมาเลเซีย อีกทั้งยังมีนโยบายบางอย่างที่เอื้ออำนวยต่อการทำงาน เช่น สิทธิประโยชน์และค่าตอบแทนพิเศษที่มากกว่าคนมาเลเซีย ยิ่งหากแรงงานไทยสามารถเพิ่มทักษะภาษาอังกฤษให้ดีขึ้นได้ เชื่อได้ว่าโอกาสที่แรงงานไทยจะเคลื่อนย้ายไปทำงานในภาคธุรกิจ SSO ในมาเลเซียย่อมมีมากขึ้นอย่างแน่นอน
อ้างอิงข้อมูลจากโครงการ “โอกาสของแรงงานข้ามชาติไทยในประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน :การวิจัยสำรวจธุรกิจ Shared Services Outsourcingในมาเลเซีย” หัวหน้าโครงการ : อรชา รักดี |






