เราไม่สามารถปฎิเสธได้ว่ารสชาติที่หวานอร่อยของลำไยทำให้ผลไม้ชนิดนี้เป็นหนึ่งในผลไม้ไทยที่มีการส่งออกสู่ตลาดโลกเป็นจำนวนมากในแต่ละปี ทั้งในรูปแบบผลลำไยสด, ลำไยอบแห้ง และแบบลำไยกระป๋อง แต่ลำไยสดลูกใหญ่กลับเป็นที่ต้องการและมีราคาสูงเมื่อมันออกผลมาขายนอกฤดูกาล เกษตรกรจึงต้องปรับตัว
แต่จะทำได้อย่างไร? บทความนี้มีคำตอบ ….

การผลิตลำไยเพื่อการส่งออก
ในประเทศไทย ลำไยมีพื้นที่ปลูกหลักอยู่ในเขตจังหวัดภาคเหนือตอนบน คือ จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน พะเยา น่าน ตาก ลำปาง และแพร่ โดยเกษตรกรส่วนใหญ่ผลิตลำไยนอกฤดูเพียงร้อยละ 20-25 และมากกว่าร้อยละ 75 เป็นการผลิตลำไยในฤดู ซึ่งผลผลิตลำไยจะออกให้เก็บเกี่ยวได้ในช่วงเดือนกรกฎาคม-สิงหาคมของทุกปี ทำให้เกษตรกรที่ปลูกลำไยในฤดูประสบปัญหาเรื่องผลผลิตเกินความต้องการของตลาด ส่งผลให้ราคาผลผลิตตกต่ำในช่วงเวลาดังกล่าว เกษตรกรจึงประสบกับภาวะขาดทุน
ทั้งนี้ลำไยที่ผลิตทั้งในและนอกฤดูกาล ส่วนใหญ่จะใช้เพื่อการส่งออกมากกว่าใช้บริโภคในประเทศ จากรายงานของศูนย์บริการข้อมูลเศรษฐกิจการเกษตร พบว่า การส่งออกลำไยของไทยมีประเทศคู่ค้าทีสำคัญคือ ประเทศจีน โดยในปี 2558 ช่วงเดือนมกราคมถึงพฤษภาคม มีมูลค่าการส่งออกสูงถึง 1,938 ล้านบาท รองลงมาคือ เวียดนาม (1,239 ล้านบาท) อินโดนีเซีย (304 ล้านบาท) และมาเลเซีย (6 ล้านบาท) ดังนั้นหากเกษตรกรต้องการเพิ่มการส่งออกลำไย เกษตรกรจะต้องควบคุมคุณภาพของผลผลิตไม่ว่าจะเป็นลำไยที่ปลูกในหรือนอกฤดู ให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐานที่สามารถส่งออกได้พ่อค้าจึงจะรับซื้อ กล่าวคือ เป็นลำไยเกรด AA (ขนาดผลใหญ่มีเส้นผ่านศูนย์กลางผล > 2.8 ซม.) มากกว่า 50% ดังนั้นการแก้ไขราคาผลผลิตลำไยตกต่ำ นอกจากจะสามารถทำได้โดยเพิ่มการผลิตลำไยนอกฤดูแล้ว ยังสามารถแก้ไขได้โดยการผลิตลำไยให้ได้คุณภาพตามความต้องการของตลาด

ปลูกลำไยในฤดู-นอกฤดูต่างกันอย่างไร?
การผลิตลำไยในฤดู หมายถึง การผลิตลำไยตามสภาพธรรมชาติที่การออกดอกของต้นลำไยเกิดจากการที่ต้นได้รับการชักนำด้วยอุณหภูมิต่ำในช่วงฤดูหนาวของแต่ละปี (ช่วงเดือนพฤศจิกายน – ธันวาคม) ทำให้ลำไยมีการแทงช่อดอกในช่วงเดือนธันวาคม-มกราคม และออกผลผลิตให้เก็บเกี่ยวได้ในช่วงเดือนกรกฎาคม-สิงหาคมของทุกปี ส่งผลให้ปริมาณลำไยในสองเดือนดังกล่าวมีสัดส่วนปริมาณผลผลิตสูงสุดเมื่อเทียบผลผลิตในเดือนอื่นๆ
ส่วนการผลิตลำไยนอกฤดูจะมีการชักนำให้ลำไยออกดอกโดยการใช้สารโพแทสเซียมคลอเรต ซึ่งจะทำให้ลำไยออกดอก ติดผล และเก็บเกี่ยวได้ในช่วงเดือนอื่นๆ ซึ่งอาจจะเก็บเกี่ยวได้ก่อนหรือหลังฤดูกาลปกติ ซึ่งผลผลิตลำไยนอกฤดูจะขายได้ราคาสูงกว่าลำไยในฤดูถึง 15-20 บาทต่อกิโลกรัม
เทคโนโลยีการผลิตลำไยนอกฤดู
ในงานวิจัยนี้ทำการเพิ่มศักยภาพการผลิตลำไยเพื่อการส่งออก โดยมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาและส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ทดสอบ (กลุ่มเกษตรกรบ้านแม่ต๊า อ.เมือง จ.พะเยา) สามารถผลิตลำไยที่มีคุณภาพตรงตามความต้องการของตลาดและสามารถสร้างทางเลือกด้านการผลิตลำไยทั้งในและนอกฤดูให้กับเกษตรกรในพื้นที่ โดยมีการรวบรวมองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่ได้จากผลการวิจัยมาจัดอบรมให้ความรู้แก่เกษตรกรผู้ผลิต ประกอบด้วย
1. การตัดแต่งกิ่ง : การตัดแต่งกิ่งทรงพุ่มให้โปร่งโดยใช้รูปทรงเปิดกลางพุ่มหรือที่เรียกว่าทรงฝาชีหงาย จะช่วยให้ใบอ่อนแตกเร็วขึ้น ลดความสูงของต้นและช่วยให้ผลผลิตได้คุณภาพ
2. การชักนำการออกดอก : การให้สารโพแทสเซียมคลอเรต อัตรา 20 กรัม ต่อตารางเมตรของพื้นที่ทรงพุ่มในระยะใบโตเต็มที่และมีการพ่นสารพาโคลบิวทราโซล ก่อนให้สารคลอเรตในความเข้มข้น 2,000 มิลลิกรัมต่อลิตร เพื่อเพิ่มเปอร์เซ็นต์การออกดอกนอกฤดูและลดการเกิดดอกปนใบ
3. การจัดการแมลงผสมเกสร : ทำการวิเคราะห์พื้นที่ว่ามีแมลงผสมเกสรโดยธรรมชาติหรือไม่ หากมีน้อยจะนำเอาชันโรงไปปล่อยเพื่อช่วยผสมเกสร เพื่อเพิ่มโอกาสการติดผลของลำไย
4. การเพิ่มขนาดของผลลำไย : กรณีที่ต้นลำไยติดผลดกจะต้องตัดช่อผล เพื่อเพิ่มขนาดผลให้ได้เกรด AA มากกว่าร้อยละ 50 โดยการตัดช่อผลสามารถทำได้ 2 รูปแบบ
1. ตัดแต่งช่อผลให้เหลือ 60 ผล/ช่อ
2. ตัดออกทั้งช่อ 40% ของช่อผล โดยตัดออกประมาณ 40%
5. การจัดการธาตุอาหาร : ให้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินร่วมกับปริมาณธาตุอาหารที่คาดว่าจะสูญเสียไปกับผลผลิต ซึ่งเป็นการใช้ปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพและช่วยลดต้นทุนให้กับเกษตรกร
6. การให้น้ำ : การให้น้ำตามค่า Tensiometer ซึ่งเป็นการให้น้ำแบบมีประสิทธิภาพและใช้น้ำอย่างประหยัด
7. การป้องกันกำจัดศัตรูพืช : สำรวจศัตรูพืชทุกๆ สัปดาห์ โดยเฉพาะการระบาดของศัตรูพืชในแต่ละระยะการเจริญเติบโต
อย่างไรก็ตาม ยังมีอีก 3 ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อการผลิตลำไยนอกฤดู ได้แก่ ความเหมาะสมของสภาพพื้นที่, ความเหมาะสมของเทคโนโลยี และความพร้อมของเกษตรกร ดังนั้นการจะเพิ่มพื้นที่ผลิตลำไยนอกฤดู หรือการกระจายระยะเวลาการผลิตลำไยออกไปนอกฤดูได้ ความเหมาะสมหรือความพร้อมของส่วนประกอบทั้ง 3 ส่วนต้องได้รับการพัฒนาไปพร้อมๆกัน
อ้างอิงข้อมูลจากโครงการวิจัย “การเพิ่มศักยภาพการผลิตลำไยเพื่อการส่งออกและการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวเพื่อลดความสูญเสียของกลุ่มเกษตรกรบ้านแม่ต๊า อ.เมือง จ.พะเยา” หัวหน้าโครงการ : พาวิน มะโนชัย |






