CoverLogo_RSA5980016

คัดแบคทีเรียมาช่วยผลิตพลาสติกชีวภาพสำหรับประเทศไทยได้นะ

การค้นหาเทคโนโลยีสำหรับการนำไปพัฒนาและเพิ่มประสิทธิภาพในการสร้างวัสดุชีวภาพทางเลือกมาทดแทนการใช้พลาสติกสังเคราะห์หรือพลาสติกปิโตรเลียม ในปัจจุบันมีความตื่นตัวอย่างมากในสังคมทั้งในด้านผู้ผลิต และผู้บริโภค เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะสิ่งมีชีวิตในทะเล บทความนี้จะแสดงความหวังในการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ ที่จะมาช่วยในการผลิตพลาสติกชีวภาพจากจุลินทรีย์หลากหลายสายพันธุ์ และจะเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตอุปกรณ์รักษ์โลกในประเทศของเราในอนาคต

ความรู้ทั่วไป และจุดประสงค์ของโครงการ

โลกปัจจุบันกำลังเผชิญกับปัญหาเกี่ยวกับการมีปริมาณที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วของพลาสติกสังเคราะห์จากปิโตรเลียมเนื่องจากย่อยสลายได้ยากและใช้ระยะเวลานาน หากกำจัดด้วยวิธีการเผาทำลาย พลาสติกเหล่านี้จะทำให้เกิดการเผาที่ไม่สมบูรณ์ ก่อให้เกิดแก็สเรือนกระจกซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งต่อการเกิดภาวะโลกร้อน
พลาสติกชีวภาพ จึงเป็นวัสดุทางเลือกที่ช่วยลดปัญหาเหล่านี้ เนื่องจากมีความสามารถย่อยสลายตัวโดยวิธีทางธรรรมชาติได้ จึงเป็นนวัตกรรมที่ช่วยเพิ่มมูลค่า สามารถนำมาทดแทนการใช้พลาสติกในเชิงการค้า
พลาสติกชีวภาพชนิดโพลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทิเรต poly(3-hydroxybutyrate: PHB)* หนึ่งในพลาสติกที่ย่อยสลายตัวได้ทางชีวภาพ เกิดจากการสะสมสารประกอบคาร์บอนในเซลล์ของจุลินทรีย์ที่สามารถสังเคราะห์ พอลิเมอร์ได้ แต่ยังคงมีปัญหาในเรื่องของต้นทุนในการผลิตที่สูงกว่าการผลิตพอลิเมอร์สังเคราะห์จากปิโตรเลียม เนื่องจากต้องใช้จุลินทรีย์ในการผลิตและต้องผ่านหลายขั้นตอน งานวิจัยนี้จึงเป็นการศึกษาการคัดกรองจุลินทรีย์ที่มีศักยภาพในการผลิตโพลิไฮดรอกซีบิวทิเรตในบริมาณสูง

*พอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท(Poly3-hydroxybutyrate : PHB) เป็นพลาสติกที่ย่อยสลายตัวได้โดยวิธีธรรมชาติ (Biodegradable plastic) เกิดจากการสะสมสารประกอบคาร์บอนในเซลล์ของจุลินทรีย์ที่สามารถสังเคราะห์พอลิเมอร์ได้

งานวิจัยนี้ได้ทำการศึกษา วิธีการเพิ่มการสะสมพลาสติกชีวภาพในไซยาโนแบคทีเรีย**จากหลากหลายสายพันธุ์เพื่อหาชนิดของสายพันธุ์และสภาวะที่เหมาะสมต่อการผลิตพอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท การสร้างโพลิไฮดรอกซีบิวทิเรตจะเกิดขึ้นไปพร้อมกับการเจริญเติบโตของไซยาโนแบคทีเรีย โดยต้องการศึกษาหาสภาวะที่จำกัดสารอาหารเนื่องจาก หากไซยาโนแบคทีเรียได้รับสารอาหารที่เพียงพอต่อการเจริญเติบโต จะทำให้ไม่สามารถสังเคราะห์หรือสะสมโพลิไฮดรอกซีบิวทิเรตได้ไม่ดีพอเนื่องจากใช้สารอาหารไปในการเจริญเติบโตแทน

**ไซยาโนแบคทีเรียเป็นโพรแคริโอตมีความสามารถในการตรึงสารประกอบคาร์บอนใช้เป็นแหล่งพลังงานได้โดยตรง

ชนิดของสายพันธุ์ของไซยาโนแบคทีเรียที่ใช้ในการศึกษาการสะสมพอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรทนี้ คือ Chlorogloea fritschill , Oscillatoria okeni และ Synechocystis sp. ที่ได้รับสารประกอบคาร์บอนจากแหล่งคาร์บอนแตกต่างกันคือ การให้ CO2(ในรูป Na2CO3), การให้ acetate, การให้ glucose และ การให้ citrate เปรียบเทียบกัน และไซยาโนแบคทีเรีย 20 สายพันธุ์ที่คัดแยกได้จากประเทศไทย (จะมีความเหมาะสมในด้านปริมาณที่ผลิตได้ และทนต่อสภาพแวดล้อม ภูมิอากาศในประเทศไทยได้ดี) สำหรับศึกษาถึงความสามารถในการผลิตพอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท-โค-สาม-ไฮดรอกซิวารีเรท ที่ได้รับสารประกอบคาร์บอนจากแหล่งคาร์บอน ภายใต้สภาวะให้ carbon dioxide, ภาวะให้ acetate เปรียบเทียบกัน อีกทั้งศึกษาการจำกัดการเจริญเติบโตของไซยาโนแบคทีเรีย โดยการยับยั้งยีน glutamate decarboxylase ใน Synechocystis sp. PCC 6803 และการยับยั้งการสังเคราะห์ไกลโคเจนใน Synechocystis sp. PCC 6803

สิ่งที่ได้รับจากงานวิจัยนี้

งานวิจัยนี้เพิ่มการสะสมพลาสติกชีวภาพชนิด พอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท และ พอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท-โค-สาม-ไฮดรอกซิวารี ในไซยาโนแบคทีเรียโดยใช้ 4 วิธีการคือ 1. การ ให้ acetate สำหรับเป็นแหล่งคาร์บอน สามารถเพิ่มการสะสมพอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท ได้สูงกว่าแหล่งคาร์บอนชนิดอื่น ในไซยาโนแบคทีเรียสายพันธุ์ Chlorogloea Fritschill และ Oscillatoria okeni 2. ใน C. fritschill ให้ประสิทธิภาพการเปลี่ยนมวล acetate ไปเป็นมวล พอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรทสูงที่สุด 3. O. okeni สามารถสะสมพลาสติก พอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท-โค-สาม-ไฮดรอกซิวารีในสภาวะขาดไนโตรเจนได้ สูง และ การสะสมเพิ่มสูงมากขึ้นเมื่อให้ acetate 4. วิธีการยั้บยั้งการทำงานของยีน gdc ที่ ในสายพันธุ์ Synechocystis sp. PCC 6803 ช่วยเพิ่มการสะสม ได้ดีภายใต้สภาวะ photoautotrophy ซึ่งจากการศึกษาการยับยั้งการการสร้างไกลโคเจนใน Synechocystis sp. PCC 6803 ช่วยยับยั้งการทำงานของยีน gdc อีกด้วย 5. จากการศึกษาการสะสพอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท-โค-สาม-ไฮดรอกซิวารี ใน 20 สายพันธ์ของไซยาโนแบคทีเรียที่คัดแยกได้จากประเทศไทย พบว่า การให้ acetate ทำให้ช่วยเพิ่มการสะสม พอลิ-สาม-ไฮดรอกซีบิวทีเรท-โค-สาม-ไฮดรอกซิวารี

บทสรุปโดยรวม

ในงานวิจัยนี้ทำให้พบว่ากรรมวิธีการคัดเลือกสายพันธุ์แบคทีเรีย ร่วมกับสูตรในการให้คาร์บอนในรูปแบบการให้ acetate ในไซยาโนแบคทีเรียสายพันธุ์ Chlorogloea Fritschill และ Oscillatoria okeni ที่คัดเลือกได้ ทำให้ได้การผลิตพลาสติกชีวภาพ ในสภาวะที่ง่ายในการขยายขนาดให้สามารถผลิตในระดับอุตสาหกรรมในอนาคตได้ ไม่แน่ในอนาคตอันใกล้ ประเทศไทยจะมีโรงงานที่สามารถผลิตและใช้พลาสติกชีวภาพที่มีคุณภาพสูง ด้วยองค์ความรู้จากงานวิจัยนี้ก็ได้

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย “การเพิ่มการสะสมพลาสติกชีวภาพ poly(3-hydroxybutyrate) ใน ไซยาโนแบคทีเรียโดยการปรับเปลี่ยนเมแทบอลึซึมของคาร์บอน และกรดอะมิโน”

หัวหน้าโครงการ : ธนะกาญจน์ มัญชุพาณี
สนับสนุนโดย : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

เรียบเรียง ไพรินทร์ ตันติวิชยานนท์
กราฟิก ไพรินทร์ ตันติวิชยานนท์
00:00
00:00
Empty Playlist