หลายคนอาจเคยสงสัยว่าเศษกระเบื้องเซรามิกเหลือทิ้งสามารถนำไปทำอะไรได้บ้าง? หนึ่งในนั้นคือการนำมาใช้เป็นวัสดุมวลรวมสำหรับใช้ทดแทนหินฝุ่นหินปูนในการผลิตเป็นคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักได้ ทำให้มีต้นทุนการผลิตที่ต่ำกว่าการใช้มวลรวมจากหินฝุ่นหินปูนถึงร้อยละ 3.37 อีกทั้งการที่คอนกรีตบล็อกจากเศษเซรามิกบดย่อยมีน้ำหนักที่เบากว่าคอนกรีตปกติก็ทำให้ลดต้นทุนในการขนส่งลง แต่วิธีการผลิตเป็นอย่างไร ติดตามได้ในบทความนี้ ….
อุตสาหกรรมเซรามิกของไทย
อุตสาหกรรมเซรามิกจัดได้ว่าเป็นอุตสาหกรรมหนึ่งที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจไทย เนื่องจากเป็นแหล่งสร้างอาชีพของคนในท้องถิ่นเป็นแหล่งจ้างงานสร้างรายได้ให้กับเศรษฐกิจไทย โดยอุตสาหกรรมเซรามิกไทยส่วนใหญ่ตั้งอยู่บริเวณภาคเหนือและยังมีกระจายอยู่ทุกภูมิภาคของประเทศไทย ทุกโรงงานเซรามิกจะมีเศษเซรามิกเหลือทิ้งที่เรียกว่า “แวร์แตก” อยู่เป็นจำนวนมาก ซึ่งการแตกหักเสียเกิดขึ้นได้ง่ายในทุกกระบวนการตั้งแต่การผลิต การขนส่ง และการนำไปใช้งาน ปัญหาสำคัญในการกำจัดเศษกระเบื้องเซรามิกทิ้งคือ เซรามิกเป็นวัสดุเนื้อแข็ง เมื่อแตกจะมีเหลี่ยมคมเป็นอันตราย
อย่างไรก็ตามจากลักษณะที่แข็งแรงและความเป็นเหลี่ยมคมของเศษเซรามิกนั้นนับว่าเป็นยังข้อดี กล่าวคือ เมื่อนำไปบดย่อยให้มีความละเอียดที่พอเหมาะ (เท่ากับมวลรวมละเอียดและมวลรวมหยาบ) จะสามารถนำมาใช้เป็นวัสดุมวลรวมสำหรับใช้ทดแทนหินฝุ่นหินปูนในการผลิตเป็นคอนกรีตรับกำลังได้ และข้อดีอีกประการหนึ่ง คือการที่เซรามิกมีค่าความถ่วงจำเพาะต่ำกว่ามวลรวมของวัสดุปกติ คือ ทรายและหิน จึงมีความเป็นไปได้ในการนำมาผลิตเป็นคอนกรีตบล็อกชนิดไม่รับน้ำหนักจากการที่นำเศษเซรามิกที่บดย่อยแล้วไปผสมทดแทนมวลรวมปกติทั้งทรายและหิน

คอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนัก (Hollow Non-Load-Bearing Concrete Masonry Unit) หมายถึง คอนกรีตบล็อกใช้สำหรับผนังที่ออกแบบไม่รับน้ำหนักบรรทุกใดๆ นอกจากน้ำหนักตัวเอง เป็นวัสดุก่อผนังที่ผลิตจากปูนซีเมนต์ ทราย หินฝุ่น และน้ำ มีลักษณะเป็นก้อนสี่เหลี่ยม ปัจจุบันตลาดคอนกรีตบล็อกแบบปกติที่ใช้หินฝุ่นเป็นมวลรวม ถูกแทรกแซงด้วยอิฐมวลเบาที่มีคุณสมบัติด้านน้ำหนักเบาและเป็นฉนวนป้องกันความร้อนที่ดีกว่า แต่ด้วยต้นทุนที่สูงและเครื่องจักรที่ต้องนำเข้าของอิฐมวลเบาจึงส่งผลต่อราคาค่าก่อสร้างที่สูงขึ้น อย่างไรก็ดีแนวโน้มของอาคารเขียว (green building) ที่ได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นในปัจจุบัน จึงเป็นช่องทางในการจัดจำหน่ายคอนกรีตบล็อกที่มีส่วนผสมจากวัสดุรีไซเคิล ดังนั้นคอนกรีตบล็อกที่มีการนำส่วนผสมของเศษเซรามิกเหลือทิ้งมาใช้ทดแทนหินฝุ่นได้ จึงเป็นหนึ่งในวัสดุที่สามารถนำมาใช้สำหรับก่อสร้างอาคารเขียว ซึ่งข้อดีนี้เป็นส่วนที่อิฐมวลเบาไม่สามารถตอบสนองได้
การผลิตคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักจากเศษเซรามิก
การผลิตคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักจากเศษเซรามิก เริ่มด้วยการนำปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ประเภทที่ 1 และมวลรวม (หินฝุ่นหินปูน/เศษกระเบื้องเซรามิกบดย่อย*) มาผสมให้เข้ากันในเครื่องผสมคอนกรีตแบบกระทะหรือแบบโม่ผสม จากนั้นเติมน้ำประปาลงไปในเครื่องผสมคอนกรีต เมื่อผสมเข้ากันดีแล้วจึงอัดขึ้นรูปตัวอย่างคอนกรีตบล็อกด้วยเครื่องกึ่งอัดไฮโดรลิก โดยใช้แบบหล่ออิฐบล็อกกลวงขนาด 7 x 19 x 39 ลูกบาศก์เซนติเมตร จากนั้นนำตัวอย่างคอนกรีตบล็อกออกจากแบบ และผึ่งทิ้งไว้ 7 วัน และทำการบ่มตัวอย่างคอนกรีตบล็อกในร่มที่อายุต่างๆ (7, 14, 21 และ 28 วัน) แล้วจึงนำไปทดสอบสมบัติทางกายภาพและทางกล ของคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักจากเศษกระเบื้องเซรามิกบดย่อย
*กำหนดอัตราส่วนคอนกรีตบล็อกปกติสำหรับใช้เทียบ คือ ปูนซีเมนต์ต่อหินฝุ่นหินปูน เท่ากับ 1:9 โดยน้ำหนัก และใช้เศษเซรามิกบดย่อยทดแทนหินฝุ่นหินปูนเป็นอัตราส่วนเท่ากับ 1:7, 1:8, 1:9, 1:10, 1:11, 1:12 และ 1:13 โดยน้ำหนัก โดยเศษเซรามิกบดย่อยจะถูกนำมาผ่านตะแกรงขนาด 8 มม. เพื่อให้ได้ขนาดคละทั้งมวลรวมละเอียดและมวลรวมหยาบ
การทดสอบสมบัติของคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนัก
การทดสอบสมบัติทางกายภาพและทางกลของคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักจากเศษกระเบื้องเซรามิกบดย่อยให้ใช้มาตรฐาน มอก.58-2533 เรื่องคอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนัก ประเภทที่ 2 คอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักที่ไม่ควบคุมความชื้นเป็นตัวกำหนด โดยมาตรฐานกำหนดให้ทำการทดสอบสมบัติดังนี้ ความต้านทานแรงอัด, การดูดซึมน้ำ, การเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาตร, ปริมาณความชื้น และความหนาแน่นเชิงปริมาตร นอกจากนี้ยังมีการทดสอบสัมประสิทธิ์การนำความร้อน ตามมาตรฐาน ASTM C518-15 (ASTM, 2015) การทดสอบอุณหภูมิภายในห้องทดสอบจำลองเปรียบเทียบคอนกรีตบล็อกปกติกับคอนกรีตบล็อกจากเศษเซรามิกบดย่อย และการทดสอบสภาพการใช้งานจริง ประกอบด้วย การก่อ และการฉาบ การตัด การเจียร และการเจาะยึดพุก เป็นต้น
จากผลการทดสอบเรื่องความต้านทานแรงอัดของคอนกรีตบล็อก ซึ่งเป็นค่าที่มีความสำคัญมากที่สุดในการผลิตคอนกรีตบล็อกเพื่อจำหน่าย นำไปใช้ในการก่อสร้างอาคารบ้านเรือน เนื่องจากเป็นค่าที่บ่งบอกถึงความแข็งแรงของผนังอาคารที่ทำการก่อด้วยคอนกรีตบล็อกว่ามีความแข็งแรงเพียงพอต่อการใช้งานหรือไม่อย่างไร ผลการทดสอบสมบัติเฉพาะเบื้องต้นของวัสดุผสม พบว่าเศษกระเบื้องเซรามิคบดย่อยมีค่าความถ่วงจำเพาะและหน่วยน้ำหนักต่ำกว่าหินฝุ่นหินปูน ส่งผลให้คอนกรีตบล็อกที่ใช้เศษเซรามิคบดย่อยเป็นมวลรวมมีน้ำหนักต่อก้อนที่เบาลง ความหนาแน่นลดลง จึงทำให้รับกำลังได้น้อยลงกว่าคอนกรีตบล็อกปกติ

ความหนาแน่น การดูดซึมน้ำ ปริมาณความชื้น และการเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาตร และสัมประสิทธิ์การนำความร้อน พบว่าเมื่อผสมเศษเซรามิกบดย่อยในปริมาณที่มากขึ้นส่งผลให้ปริมาณความชื้นการดูดซึมน้ำ และการเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาตร (การขยายตัวของคอนกรีตบล็อก) มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ ทั้งนี้เนื่องมาจากเศษเซรามิกบดย่อยมีค่าโมดูลัสความละเอียดต่ำกว่าหินฝุ่นหินปูนแสดงว่ามีความละเอียดมากกว่า จึงมีความต้องการน้ำในปริมาณที่สูงกว่า ทำให้มีค่าการดูดซึมน้ำที่สูงกว่าหินฝุ่นหินปูน ซึ่งเมื่อนำไปผสมเป็นมวลรวมในคอนกรีตบล็อกจึงส่งผลให้คอนกรีตบล็อกมีค่าการดูดซึมน้ำสูงมากขึ้นตามไปด้วย
นอกจากนี้การผสมเศษเซรามิกบดย่อยในปริมาณที่มากขึ้นทำให้มีช่องว่างในเนื้อคอนกรีตบล็อกมากขึ้น เนื่องจากซีเมนต์เพสต์เข้าไปเคลือบผิวของเศษเซรามิคบดย่อยได้ไม่ทั่วถึง น้ำจึงซึมผ่านเข้าไปอยู่ในช่องว่างของเนื้อคอนกรีตบล็อกและมีบางส่วนก็ถูกดูดเข้าไปในเนื้อของเศษเซรามิกบดย่อยอีกด้วย ทำให้เมื่อคอนกรีตบล็อกแห้งตัวจึงส่งผลต่อค่าของการเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาตรที่มากขึ้น อย่างไรก็ตามปริมาณความชื้นที่เพิ่มขึ้นและการเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาตรเป็นไปในลักษณะที่ไม่มากนักจึงถือได้ว่าไม่มีผลต่อการทำงานเมื่อนำคอนกรีตบล็อกผสมเศษเซรามิคบดย่อยไปใช้งานก่อ-ฉาบผนัง ส่วนค่าสัมประสิทธิ์การนำความร้อนของคอนกรีตบล็อกมีแนวโน้มต่ำลงก็เป็นไปตามสมบัติของวัสดุที่มีความหนาแน่นน้อยกว่าหินปูนหินฝุ่น
การทดสอบสภาพการใช้งานจริง ได้นำคอนกรีตบล็อกที่อัตราส่วนปูนซีเมนต์ต่อเศษเซรามิกบดย่อยเท่ากับ 1:9 มาทำการก่อสร้างเป็นอาคารจำลองขนาด 3 x 3 x 3 ลบ.ม. โดยทำการทดสอบการเลื่อย ตัด เจาะ ตอก ก่อผนัง พบว่าสามารถปฏิบัติงานได้ด้วยเครื่องมือช่างปกติทั่วไปเหมือนคอนกรีตบล็อกปกติ เมื่อสร้างเสร็จแล้วทำการทดสอบการซึมผ่านน้ำจากผนังด้านนอกเข้าสู่ด้านในอาคาร และวัดอุณหภูมิภายในอาคารเป็นเวลา 24 ชั่วโมง พบว่าผนังที่ก่อด้วยคอนกรีตบล็อกผสมเศษเซรามิกบดย่อยมีอุณหภูมิต่ำกว่าผนังที่ก่อด้วยคอนกรีตบล็อกปกติ ถึงประมาณ 2 องศาเซลเซียส ทั้งนี้สอดคล้องกับค่าสัมประสิทธิ์การนำความร้อนของคอนกรีตบล็อกผสมเศษเซรามิกบดย่อยที่มีค่าต่ำกว่าคอนกรีตบล็อกปกติ ดังนั้นเมื่อนำคอนกรีตบล็อกผสมเศษเซรามิกบดย่อยไปใช้ในการก่อสร้างจะส่งผลให้ประหยัดพลังงานภายในอาคารลงได้
กล่าวโดยสรุปคือ การใช้เศษกระเบื้องเซรามิกเป็นมวลรวมน้ำหนักเบาในคอนกรีตบล็อก เป็นหนึ่งในแนวทางการนำขยะเศษกระเบื้องเซรามิคที่เหลือทิ้งจากโรงงานและภาคธุรกิจก่อสร้างไปใช้ประโยชน์ได้อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม โดยคอนกรีตบล็อกที่พัฒนาจะถูกทดสอบสมบัติทางกายภาพ สมบัติทางกล และความเป็นฉนวนป้องกันความร้อนตามมาตรฐานสากล ทำให้มั่นใจว่า คอนกรีตบล็อกที่ได้ มีความคงทนสูงสามารถใช้งานเป็นวัสดุก่อผนังได้ดี มีสมบัติที่โดดเด่นกว่าคอนกรีตบล็อกทั่วไป และมีต้นทุนที่ต่ำกว่าอิฐมวลเบามาก กล่าวได้ว่า “ผลิตภัณฑ์คอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักจากเศษกระเบื้องเซรามิก” เป็นวัสดุก่อสร้างเพื่อสิ่งแวดล้อม เพื่อวัสดุสำหรับอาคารเขียว เป็นวัสดุก่อสร้างเพื่อการประหยัดพลังงาน และเป็นวัสดุก่อสร้างเพื่อสร้างความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ของประเทศอย่างแท้จริง
อ้างอิงข้อมูลจากโครงการวิจัย “ผลิตภัณฑ์คอนกรีตบล็อกไม่รับน้ำหนักจากเศษกระเบื้องเซรามิกเหลือทิ้งสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม” หัวหน้าโครงการ : ประชุม คำพุฒ |
เรียบเรียง บุษยา เกรย์
กราฟิก พิชญาภา นาคทับที






