ฝุ่น PM 2.5 (มีขนาดอนุภาคเล็กกว่า 2.5 ไมครอน) มีความอันตรายต่อร่างกายสูง เพราะมีขนาดเล็กมากพอที่จะหายใจเข้าไปสู่ปอด และซึมผ่านผนังปอดเข้าสู่กระแสเลือด ดังนั้นแล้วผลที่เกิดขึ้นกับร่างกายจึงมีทั้งแบบ ‘เฉียบพลัน’ (เห็นผลใน 1 – 2 วัน) ซึ่งส่วนมากจะเกิดกับระบบทางเดินหายใจ คือ ไอ เจ็บคอ หายใจแล้วมีเสียงฟืดฟาด เลือดกำเดาไหล ซึ่งหากเลือดไหลลงคอก็จะทำให้เสมหะมีเลือดเจือปน หากเข้าตาก็จะทำให้เคืองตา ตาแดง และหากโดนผิวหนังก็จะทำให้เกิดผื่นคัน เป็นตุ่มได้ ส่วนผลแบบ ‘เรื้อรัง’ (ค่อย ๆ สะสม แล้วแสดงผลในระยะยาว) คือ เส้นเลือดหัวใจตีบตันทำให้หัวใจวาย หัวใจเต้นผิดปกติ, เส้นเลือดไปเลี้ยงสมองตีบ ทำให้เกิดภาวะอัมพาตหรือเสียชีวิต, การเป็นมะเร็งปอดเพราะฝุ่นขนาดเล็กจะมีสารก่อมะเร็ง Polycyclic Aromatic Hydrocarbon (PAH), อีกระบบคือเข้ารกไปทำอันตรายเด็กในท้อง ทำให้เด็กคลอดก่อนกำหนด น้ำหนักน้อย ติดเชื้อง่าย ทุพโภชนาการ และเป็นโรคออทิสซึม ซึ่งผลกระทบเหล่านี้มีการยืนยันที่ตรงกันจากงานวิจัยทั่วโลก
วิธีการป้องกันตนเองจากฝุ่น PM 2.5 สามารถทำได้โดยการสวมใส่หน้ากากที่ได้มาตรฐาน หรืออุปกรณ์ชนิดต่าง ๆ ที่สามารถทดแทนกันได้ในคุณภาพที่ลดหย่อนลงมา โดย ศ.ดร.อุษณีย์ วินิจเขตคำนวณ และ ดร.ขนิษฐา พันธุรี อาจารย์ภาควิชาเคมีคลินิก คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นักวิจัย สกว. โครงการการพัฒนาชุดความรู้ด้านประสิทธิภาพของหน้ากากป้องกันฝุ่นขนาดเล็ก ได้นำเสนอทางเลือกและประสิทธิภาพในการใช้หน้ากากแต่ละชนิดไว้ดังนี้
| ชนิดของหน้ากาก | เปอร์เซ็นต์ที่ลดลงของ PM2.5 | |
| Indoor | Outdoor | |
| Mask 9002A | 94.72 | 86.49 |
| Mask 8210, N95 | 96.66 | 90.82 |
| Mask DURA (หน้ากากอนามัยทั่วไป) | 41.21 | 48.08 |
| Mask DURA + ทิชชู่ 2 ชั้น | 96.83 | 90.80 |
| Mask DURA + ผ้าเช็ดหน้า | 43.24 | 49.60 |
| หน้ากากผ้า (Local Made) | 25.83 | 21.28 |
| ผ้าเช็ดหน้า | 50.63 | 52.91 |
จากตารางจะพบว่าหน้ากากมาตรฐาน 9002A และ N95 สามารถกรองฝุ่น PM 2.5 ได้เป็นอย่างดี สามารถลดระดับฝุ่น PM 2.5 ลงได้มากกว่า 80% ในขณะที่หน้ากากอนามัยทั่วไปสามารถลดลงไปได้ 40 – 60 % โดยสามารถเพิ่มประสิทธิภาพขึ้นได้โดยใช้กระดาษทิชชู่ประกบลงไปในหน้ากากชนิดนี้ ซึ่งผลการทดลองนี้มีความสอดคล้องกับรายงานจากประเทศอื่น ๆ
แต่กระนั้นการใส่หน้ากากอาจไม่สามารถป้องกันภัยร้ายจากฝุ่น PM 2.5 ได้ หากผู้ใช้สวมใส่หน้ากากได้ไม่ถูกวิธี ซึ่งขั้นตอนในการสวมใส่หน้ากากที่ถูกต้อง ดร.ว่าน วิริยา อาจารย์ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้อธิบายไว้ ดังนี้

วิธีการสวมใส่หน้ากาก
1) ยืดสายรัดกะประมาณให้พอดีศีรษะ ไม่รัดแน่นเกินไป
2) ใช้มือจับหน้ากากด้านนอก (อย่าสัมผัสด้านในของหน้ากากเด็ดขาด เพราะอาจมีสิ่งปนเปื้อนไปติดได้) นำสายคล้อยไว้ด้านหลังมือ จากนั้นประกบหน้ากากด้านในให้แนบกับจมูกและใบหน้า
3) นำสายรัดเส้นล่างคล้องรัดไปบริเวณท้ายทอย จากนั้นให้นำสายเส้นที่สองคล้องรัดไปบริเวณเหนือหู
4) จัดหน้ากากให้กระชับใบหน้า กดเส้นลวดให้แนบชิดจมูกและใบหน้า จากนั้นทำการทดสอบโดยการนำมือป้องไว้บริเวณขอบหน้ากากที่กดลงบนใบหน้าทั้ง 2 ด้าน แล้วลองหายใจออก จะต้องไม่มีลมลอดออกมาจากทางช่องต่าง ๆ ยกเว้นตรงส่วนกลางที่ทะลุตัวหน้ากากออกมาเท่านั้น
อ้างอิงข้อมูลจาก“โครงการการพัฒนาชุดความรู้ด้านประสิทธิภาพของหน้ากากป้องกันฝุ่นขนาดเล็ก” “วิธีการสวมใส่หน้ากากที่ถูกต้อง” |






