RC20248-1.1

ความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ

ความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับเจ้าหน้าที่รัฐถือว่าเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับเจ้าหน้าที่ตำรวจซึ่งใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด เนื่องจากความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลจะทำให้เกิดความรู้สึกที่ดีต่อกัน เข้าใจกัน พร้อมจะช่วยเหลือและให้การสนับสนุนด้วยความเต็มใจ ซึ่งจะช่วยป้องกันความขัดแย้งหวาดระแวงหรือความไม่ไว้วางใจต่อกันได้ ดังนั้นความสัมพันธ์ที่ดีจึงเสมือนเป็นทางออกที่ดีในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ

โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ชายแดนภาคใต้เป็นพื้นที่ที่มีประชาชนส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม และเป็นพื้นที่พิเศษที่มีเหตุความไม่สงบเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ประกอบกับประชาชนมุสลิมส่วนใหญ่ดูเหมือนไม่ค่อยใกล้ชิดและไม่กล้าเข้าใกล้กับตำรวจนัก โดยให้เหตุผลเหมารวมว่าไว้ใจไม่ได้ ซึ่งในความเป็นจริงทุกฝ่ายในพื้นที่ต้องช่วยเหลือพึ่งพากัน เพื่อร่วมมือแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นให้กลับมาปกติสุข วันนี้ Research Café จึงได้ยกกรณี ผลจากการศึกษาด้านความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ ในกรณีเขตพื้นที่สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ ในจังหวัดยะลา มาแสดงถึงแนวทางและความสัมพันธ์ของประชาชนมุสลิมในภาคใต้กับเจ้าที่ตำรวจซึ่งจะนำเราไปสู่แนวคิดงานชุมชนสัมพันธ์ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อไป

ทำความรู้จักกับ สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ

สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ เป็นสถานีตำรวจขนาดเล็กที่มีผู้บังคับการแค่ระดับสารวัตรใหญ่เท่านั้น อยู่ภายในจังหวัดยะลา ซึ่งดูแลทั้งหมด 3 ตำบลด้วยกัน ได้แก่ ตำบลจะโละหะลอ ตำบลจะกว๊ะ และ ตำบลเกะรอประชากรเกือบทั้งหมดนับถือศาสนาอิสลาม อีกทั้งมีมัสยิดและสุเหร่าเป็นศูนย์รวม และประชากรส่วนมากทำอาชีพ ทำนา ทำสวน รับจ้างทั่วไป เป็นหลัก ที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือจากเอกสารที่ค้นคว้าพบว่าในอดีตพื้นที่ทั้ง 3 ตำบลนี้เคยเป็นพื้นที่สีแดง เนื่องจากเกิดเหตุความไม่สงบบ่อยครั้งและรุนแรง ยังเป็นที่รู้กันด้วยว่าเป็นที่ซ่องสุมของกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบในพื้นที่ภาคใต้ จนเจ้าหน้าที่ไม่สามารถเข้าพื้นที่ได้

จากประวัติของสถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะที่ผ่านมา พบว่ามีผู้บังคับบัญชาสถานีทั้งสิ้น 15 นาย โดยเป็นชาวมุสลิมทั้งสิ้น 4 นาย รวมถึงคนปัจจุบันที่ดำรงตำแหน่งอยู่ด้วย

จุดสำคัญที่น่าสนใจคือ นายตำรวจที่ประชาชนชื่นชอบและสนิทสนมด้วยมากที่สุดนั้น ล้วนเป็นนายตำรวจที่เป็นชาวมุสลิมด้วยกันและจะต้องมีลักษณะเป็นผู้ชอบสร้างความสัมพันธ์เข้าหาประชาชนก่อนมากกว่าการรอให้ประชาชนเข้ามาหา โดยที่นายตำรวจเหล่านั้นมักจะตระเวนไปละหมาดพร้อมกับประชาชนตามมัสยิดต่าง ๆ พูดคุยเข้าหาประชาชนนอกเวลาราชการ ร่วมละศีลอด มากไปกว่านั้นยังแต่งกายเข้าหาประชาชนแบบกลมกลืนด้วยการใส่ชุดละหมาด หรือชุดอื่น ๆ ที่ไม่ใช่เครื่องแบบเต็มยศ สร้างความรู้สึกเป็นกันเองให้แก่ประชาชนมากกว่า

คดีความที่สำคัญภายในพื้นที่ สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ

คดีส่วนใหญ่ที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่ภายใต้การดูแลของ สภ.จะกว๊ะ จะเป็นคดีเกี่ยวกับยาเสพติด ซึ่งคดีเกี่ยวกับความมั่นคง แทบจะไม่มีให้เห็นในช่วง 2-3 ปีหลังมานี้ เนื่องจากความพยายามร่วมมือของประชาชนโดยเฉพาะผู้นำชุมชนทุกระดับ ทั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำศาสนา บาบอ โต๊ะครู และ อิหม่าม

ดังนั้นเราจะเห็นได้ว่าปัญหาภายในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ส่วนใหญ่เป็นประชากรชาวมุสลิม ยังคงรอเพื่อได้รับการแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน และผู้ที่เหมาะสมจะเข้าไปช่วยแก้ปัญหาแน่นอนว่าควรเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเจ้าหน้าที่ตำรวจที่มีความใกล้ชิดกับประชาชน แต่ปัญหาทางด้านความสัมพันธ์ของประชาชนชาวมุสลิมที่ไม่มีความไว้วางใจต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจ จากสาเหตุความไม่กลมกลืน การไม่รู้สึกว่าเป็นพรรคพวกเดียวกัน ดังนั้นการพัฒนาความสัมพันธ์ให้ดีขึ้นจึงเป็นสิ่งที่ควรทำเป็นอันดับแรก

ทำความเข้าใจอะไรคือ ‘งานชุมชนสัมพันธ์’ ?

งานชุมชนสัมพันธ์ คือ การติดต่อสื่อสารระหว่างหน่วยงานกับกลุ่มคน องค์กร หรือผู้มีส่วนได้เสียใกล้เคียง เพื่อสร้างความรู้จักคุ้นเคย และความเข้าใจอันดีต่อกัน โดยมุ่งหวังผลให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีทัศนคติที่ดีกับหน่วยงาน เกิดความศรัทธาและร่วมกันสนับสนุนกิจกรรมหน่วยงาน จนเกิดภาพลักษณ์ที่ดีต่อไป ซึ่งบทบาทสำคัญของงานชุมชนสัมพันธ์ในบริบทนี้ คือ ต้องการทำให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการช่วยกันป้องกันอาชญากรรม ทำให้เจ้าหน้าที่ตำรวจต้องปรับบทบาทของตนต่อประชาชนมุสลิมในพื้นที่ให้เกิดความเชื่อมั่น รักนับถือ และเกิดเจตคติที่ดีต่อตำรวจ จนทำให้ประชาชนพร้อมที่จะให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ในการแก้ไขปัญหา สร้างชุมชนสังคมที่มีความสงบสุข ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ซึ่งตัวอย่างในงานชุมชนสัมพันธ์ที่สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะได้ดำเนินการแล้วนั้น อาทิ โครงการวางปืนมาจับเชือก ที่ให้ร่วมงานกิจกรรมการแข่งขันกีฬาสี พูดคุยร่วมกัน, โครงการมอบเงินสมทบทุนสร้างมัสยิด, โครงการละหมาดวันศุกร์สัญจร, โครงการร่วมละศีลอดกับประชาชนในพื้นที่, โครงการร่วมกิจกรรมและวันสำคัญทางศาสนา เป็นต้น

ความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจในปัจจุบัน ของ สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ

ในปัจจุบันนี้ประชาชนในพื้นที่ดังกล่าวยังมีแนวคิดที่ไม่ไว้วางใจ มองว่าในอดีตประชาชนมีความสัมพันธ์กับตำรวจดีกว่านี้สามารถเป็นเพื่อนกันได้ แต่เมื่อมีทหารเข้ามาในพื้นที่ทำให้บทบาทของตำรวจลดน้อยลงไปถ้าเทียบกับเมื่อก่อนโดยทหารกลับมามีบทบาทมากขึ้น ประชาชนจึงยิ่งนำตัวห่างออกจากเจ้าหน้าที่รัฐเพราะเชื่อไม่ได้ มีการแบ่งฝ่าย มีกลุ่มที่ได้ผลประโยชน์ นอกจากนั้นยังไม่อยากให้ลูกหลานของตนไปเป็นตำรวจหรือทหาร เพราะไม่อยากมีปัญหา กลัวเหตุร้ายจะเกิดกับลูกหลานของตน

สาเหตุของปัญหาด้านความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับตำรวจ ของ สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ

ปัญหาที่เกิดขึ้นนั้นมาจากหลายปัจจัยด้วยกัน ดังนี้

– การให้ความสำคัญของผู้บังคับบัญชาในแต่ละสมัย ซึ่งประชาชนต้องการให้เจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าหาก่อน ลงมาทำความรู้จักสร้างสัมพันธภาพระหว่างกัน ทำกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์ของตำรวจ ซึ่งเป็นลักษณะแบบเชิงรุก ซึ่งในบางช่วงผู้บังคับบัญชาไม่ให้ความสำคัญกับรูปแบบดังกล่าว

– เหตุผลทางภาษาและวัฒนธรรม เนื่องจากตำรวจที่สนิทสนมและเข้าถึงประชาชนได้มากนั้นต่างสามารถสื่อสารและพูดภาษามาลายูได้เป็นอย่างดี และเข้าใจวัฒนธรรมเฉพาะของคนในพื้นที่ ซึ่งถ้ามีความเข้าใจในบริบทดังกล่าวจะทำให้เข้าถึงประชาชนและได้รับความไว้วางใจมากขึ้น

– เหตุผลเกี่ยวกับศาสนา เนื่องจากการมีศาสนาเดียวกันเสมือนเป็นใบเบิกทาง สามารถสร้างความใกล้ชิดสนิทสนมมักคุ้นกันได้ง่ายมากขึ้น เพราะสามารถร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยกันได้ ไม่มีกำแพงกั้นสำหรับกิจกรรมทางศาสนา ซึ่งมีส่วนช่วยสร้างความคุ้นเคยระหว่างประชาชนกับตำรวจให้กระชับและรวดเร็วขึ้นได้

– เหตุผลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิ มนุษย์สัมพันธ์ส่วนบุคคลของเจ้าหน้าที่ตำรวจ การวางตัวแบบเป็นกันเองและพยายามเข้าถึงประชาชน รวมถึงปัจจัยสำคัญคือ เวลา กว่าประชาชนแต่ละคนจะไว้วางใจกันได้ต้องใช้เวลาและส่วนมากเจ้าหน้าที่จะมีวาระเคลื่อนย้ายกว่าจะสร้างความไว้วางใจได้ก็เกิดการผลัดเปลี่ยนเพื่อไปตำแหน่งที่สูงขึ้น รวมถึงความสัมพันธ์กับผู้นำหมู่บ้าน ไม่ว่าจะเป็นกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อิหม่ามมัสยิด เป็นต้น เนื่องจากชาวบ้านจะเชื่อฟังและคล้อยตามแนวคิดของผู้นำมาก ตลอดจนความประทับใจส่วนตัวของแต่ละบุคคลที่ได้รับการช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ตำรวจ

สิ่งเหล่านี้จึงเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนชาวมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจมีความสัมพันธ์ที่ไม่ดีนักในปัจจุบัน

แนวทางการพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ

จากผลการศึกษาโดยใช้กรณี สถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะนั้น สามารถบอกได้ว่า เพื่อความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างบุคคลจึงควรสรรหาเจ้าหน้าที่ตำรวจทุกระดับ ทั้งระดับผู้บังคับบัญชาตลอดจนเจ้าหน้าที่ตำรวจให้มีส่วนเหมือนกับประชาชนในพื้นที่นั้น ๆ ให้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นทางด้าน ภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม เพราะความเหมือนกันจะทำให้ง่ายต่อความเข้าใจกัน และเข้าถึงกันได้ง่ายมากขึ้น ซึ่งถ้าไม่สามารถหาที่เหมือนกันได้ก็ควรเน้นเจ้าหน้าที่ตำรวจที่มีประวัติดี ไม่มีปัญหาสามารถเข้ากับประชาชนที่ต่าง ภาษา วัฒนธรรมได้ มีมนุษยสัมพันธ์ดี วางตัวเหมาะสมกับประชาชนชาวมุสลิม นอกจากนั้นแล้วเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ควรที่จะเน้นงานชุมชนสัมพันธ์มากกว่างานปราบปราม เนื่องจากการปราบปรามไม่ทำให้คดีความลดลงไป แต่กลัวจะยิ่งสร้างความหวาดระแหวงระหว่างประชาชนกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ โดยเจ้าหน้าที่ตำรวจต้องใช้วิธีแบบเชิงรุก เข้าหาประชาชนก่อน ไม่ให้เกิดช่องว่างระหว่างกัน และต้องเน้นการสร้างความสัมพันธ์ต่อผู้นำหมู่บ้าน เนื่องจากประชาชนจะเชื่อฟัง นอกจากนั้นยังสามารถเสริมแนวทางอื่นเพิ่มเติมได้ด้วย การลดบทบาทของทหารลง กำหนดขอบเขตงานระหว่างกันให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้นเพื่อไม่ให้เกิดการทับซ้อน และให้เจ้าหน้าที่มีวาระในการทำงานนานขึ้นเพื่อที่จะได้มีเวลาสร้างความคุ้นเคยสนิทสนมระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ

อันจะเห็นได้ว่าถ้าสามารถพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจได้โดยการปฏิบัติตามแนวทางที่ได้รับจากการศึกษาจะสามารถช่วยแก้ไขปัญหาภายในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เนื่องจากประชาชนมุสลิมส่วนมากยังรู้สึกว่าตนเป็นคนสามัญธรรมดาไม่เหมาะสมที่จะคบหากับข้าราชการ จึงทำให้อยู่กันอย่างมีความหวาดระแวง ไม่ไว้ใจกัน ยิ่งทำให้ปัญหาไม่สามารถแก้ไขได้ ถ้าสามารถลดช่องว่างดังกล่าว สร้างความไว้วางใจ สนิทสนมกัน ก็จะยิ่งทำให้เข้ามามีส่วนร่วมในการป้องกันและแก้ไขปัญหา อันจะนำไปสู่ความสงบสุขภายในชุมชนอย่างที่ควรจะเป็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย “การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนมุสลิมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ: กรณีศึกษาเขตพื้นที่รับผิดชอบของสถานีตำรวจภูธรจะกว๊ะ”

หัวหน้าโครงการ : อับดุลมาซิ หะยีสะมาแอ

สนับสนุนโดย : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

เรียบเรียง เพ็ญวดี ศิริบุรภัทร
กราฟิก เพ็ญวดี ศิริบุรภัทร
พิสูจน์อักษรและตรวจทาน จินตนา ธรรมวงษ์
00:00
00:00
Empty Playlist