CoverLogo_RDG6120019

เซนเซอร์ช่วยตรวจวัดธาตุอาหาร ส่งสัญญาณ ควบคุมคุณภาพ เพิ่มรายได้ให้เกษตรกร

นับว่าเป็นยุคแห่งโลกาภิวัฒน์อย่างแท้จริง สำหรับการค้นพบนวัตกรรมล้ำสมัยของด้านเกษตรกรรมในการผลิตเครื่องมือวิเคราะห์หรือระบบเซนเซอร์สำหรับตรวจวัดธาตุอาหารของดิน ส่งผลดีต่อผลผลิตทางการเกษตรที่สูงและผลตอบแทนที่ดีขึ้น รวมทั้งประโยชน์อีกมากมาย บทความนี้จะขยายความให้ทราบถึงรายละเอียดของระบบเทคโนโลยีเซนเซอร์ที่จะช่วยสร้างความมั่นใจในการเพาะปลูกให้เกษตรกร และแหล่งที่มาของพืชอาหารให้ผู้บริโภคได้เข้าใจกันมากขึ้น

ความรู้เบื้องต้นและความสำคัญของงานวิจัย

การพัฒนากระบวนการหาปริมาณธาตุอาหารในดินที่จำเป็นสำหรับพืช เพื่อนำมาช่วยแก้ปัญหาให้กับเกษตรกรทั้งในด้าน ระยะเวลาในการวิเคราะห์ที่ใช้เวลานานในการวิเคราะห์ผล และราคาค่าใช้จ่ายในการวิเคราะห์ที่มีราคาสูง ในงานวิจัยนี้ได้พัฒนาเซ็นเซอร์เคมีที่เหมาะสมกับประเทศไทย และสามารถพัฒนาต่อ เพื่อใช้ในการวิเคราะห์ธาตุอาหาร ในภาคสนามตามจุดพิกัดต่างๆ ทำให้มีโอกาสจะก่อให้เกิดแนวทางการนำข้อมูลมาใช้เพื่อเป็นข้อมูล เชิงพื้นที่ (spatial) ซึ่งมีข้อดีเหนือกว่าวิธีการวิเคราะห์แบบดั้งเดิมที่ใช้ค่าเฉลี่ยและแนะนำการจัดการธาตุอาหารโดยใช้ข้อมูลค่าเฉลี่ยของพื้นที่

แนวทางการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศสมัยใหม่ได้นำมาสู่การทำการเกษตรแบบแม่นยำ ด้วยการใช้ sensor ตรวจวัดคุณสมบัติของดิน ที่สัมพันธ์กับระบบควบคุม การให้น้ำและธาตุอาหารอัตโนมัติตามช่วงเวลาในแต่ละวัน และมีการใช้ระบบติดตามดูแลวัชพืช รวมถึงเตือนภัยเมื่อเกิดโรคหรือแมลงระบาด ซึ่งจะช่วยให้สามารถควบคุมมาตรฐานของผลผลิตและคุณภาพได้

ระเบียบและผลสรุปของงานวิจัย

โครงการนี้ได้ทำการวิจัยพัฒนาเซ็นเซอร์ทางเคมีเพื่อการวิเคราะห์ธาตุอาหารพืชในดิน Chemical Sensor Systems for Precision Agriculture : CSS-PASS) สำหรับการเกษตรโดยแบ่งเป็น 2 ต้นแบบดังนี้

1). CSS-PASS-A ซึ่งพัฒนาต่อเนื่องจาก cost effective CSS-PA เกี่ยวข้องกับการวัดสีอันเนื่องจากปฏิกิริยาเคมี ให้มีขนาดเล็กลงและพัฒนาโมดูลในการ แปลงสัญญาณผ่านแอพลิเคชั่นที่เพื่อบันทึกผลและแปรผล

2). CSS-PASS-B พัฒนาต่อเนื่องจาก higher degree CSS-PA ที่ใช้หลักการเชิงไฟฟ้าเคมี โดยได้พัฒนา CSS-PASS-B เป็นสองระบบ คือ ระบบที่ 1 เป็นระบบ CSS-PASS-B (Mobile) ที่สามารถตรวจวัด ณ จุดเก็บตัวอย่างได้อย่างรวดเร็วและสามารถบันทึกพิกัดในการตรวจวัดได้ในคราวเดียวกัน ส่วนระบบที่ 2 เป็นระบบ CSS-PASS-B (Automation) CSS-PASS ที่สามารถใช้งานร่วมกับอุปกรณ์สารสนเทศสมัยใหม่ และเกี่ยวข้องกับสัญญาณที่สามารถส่งเข้าระบบ อินเตอร์/ระบบคลาวด์ ซึ่งทำให้เกิดการเชื่องโยง ณ พื้นที่ที่ทำการวิเคราะห์กับห้องปฏิบัติการกลางที่มี ผู้เชี่ยวชาญศาสตร์ต่างๆ โดยได้มีการทดสอบระบบที่พัฒนาขึ้น โดยการนำระบบ CSS-PASS-B (Automation) ที่ได้ไปประยุกต์กับการเพาะปลูกพืชในโรงเรือน (เมล่อน) โดยทำการตรวจวัดธาตุอาหารพืชจากวัสดุปลูกที่อยู่ในโรงเรือนเพาะปลูก และส่งข้อมูลไปยังระบบคลาวด์ ซึ่งสามารถนำมาใช้พิจารณาร่วมกับผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง และ จะเป็นประโยชน์ต่อจัดการธาตุอาหารกับพืชที่เหมาะสมในแต่ละช่วงของการเจริญเติบโต และเพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพสูง

การใช้ประโยชน์ของ CSS-PASS

ระบบการวิเคราะห์ธาตุอาหารพืช CSS-PASS เป็นนวัตกรรม ที่เข้ามาแทนที่ การตรวจวัดด้วยวิธีดั้งเดิมที่ใช้เวลานานกว่าจะทราบผล จนทำให้บางครั้งไม่สามารถจัดการเรื่องธาตุอาหารได้ถูกต้อง โดยเฉพาะพืชที่มีอายุสั้นและเปลี่ยนแปลงเร็ว ระบบ CSS-PASS ถูกพัฒนาเพื่อให้เกษตรกรที่มีต้นทุนน้อยและทำเกษตรกรรมมีการจัดการธาตุอาหารพืชที่เหมาะสม สามารถลดต้นทุนการผลิตพืชที่เกิดจากการใช้ปุ๋ยเคมีที่มากเกินความจำเป็น นอกจากนี้เกษตรกรจะได้มีโอกาสผลิตพืชที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นเนื่องจากการใช้ระบบเซ็นเซอร์ CSS-PASS เข้ามาเสมือนเป็นหน่วยวิจัยบนพื้นที่เกษตรกรที่ให้เกิดความรวดเร็วและแม่นยำ โดยในงานวิจัยนี้ได้มีการทดสอบการใช้งานของ CSS-PASS ใน 1.สวนส้มปางเสี้ยว และ 2.พื้นที่เพาะปลูกพืชไร่ของเกษตรกร ในพื้นที่บ้านท่ากลอง อ.เมือง จ. พะเยา ซึ่งในส่วนของส้มปางเสี้ยว ได้ทำการใช้ CSS-PASS หาปริมาณธาตุอาหารพืชในดินในรูปที่พืชใช้ประโยชน์ (ไนเตรต-ไนโตรเจน แอมโมเนียม-ไนโตรเจน ฟอสเฟต โพแทสเซียม แคลเซียม เหล็ก ซิงค์) และค่าความเป็นกรด-ด่าง (soil pH) ของดินปลูกส้มเขียวหวานในแปลงทดลอง ทำให้ ได้ข้อมูลปริมาณธาตุอาหารและค่าความเป็นกรด-ด่างของดินในพื้นที่แปลงทดลองภายในระยะเวลารวดเร็ว และในส่วนของบ้านท่ากลอง ก็พบว่ามีการการประยุกต์ระบบ CSS-PASS กับการใช้งานในภาคเกษตรกรรม สำหรับการวิเคราะห์ปริมาณธาตุ อาหารและความเป็นกรด-ด่างของดินหรือวัสดุเพาะปลูก ทำให้เกษตรกรหรือเจ้าหน้าที่ทางเกษตรได้รับข้อมูลทางด้านธาตุอาหารจาก CSS-PASS และพิกัดตัวอย่างที่ถูกเก็บไว้บน Cloud application ซึ่งข้อมูลดังกล่าวสามารถนำไปใช้ในการวางแผนการผลิตพืช และการใช้ปุ๋ยในระบบเกษตรแปลงใหญ่ สำหรับพืชเศรษฐกิจทางเลือกที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง ได้แก่ ข้าวพันธุ์ทับทิม ชุมแพ ข้าวพันธุ์ลืมผัวและข้าวโพดข้าวเหนียวสีม่วง ส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นอีกด้วย

ความคาดหวังในอนาคต

ระบบเซนเซอร์ CSS-PASS นี้นับว่าเป็นนวัตกรรมที่เหมาะสมและมีคุณค่าต่อการใช้งานในประเทศเกษตรกรรมอย่างไทยเป็นอย่างมากและเป็นการประยุกต์ใช้งานที่พัฒนาให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีตามสมัย ทำให้ง่ายต่อการเข้าถึง ซึ่งอาจเป็นแนวทางในการปลูกพืชผลทางการเกษตรที่เพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการเพาะปลูก ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพและเพิ่มมูลค่าผลผลิต หากงานวิจัยนี้ได้มีการเผยแพร่ออกสู่ระดับสากล พืชเศรษฐกิจของไทยจะได้รับความเชื่อมั่นและเพิ่มระดับความไว้วางใจจากต่างประเทศมากขึ้นอย่างแน่นอนเพราะด้วยการมีเทคโนโลยีทางการเกษตรที่ทันสมัยเป็นสิ่งช่วยการันตรี และเป็นส่วนที่จะช่วยให้เกิดการพัฒนาทางเศรษฐกิจของประเทศไทยได้อย่างยั่งยืนและเป็นนวัตกรรมทางการเกษตรที่ล้ำค่าไม่แพ้ชาติใดในโลก

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย “การพัฒนาและประยุกต์ระบบเซ็นเซอร์ทางเคมีสำหรับเกษตรแม่นยำ: จากข้อมูลเชิงจุดสู่ข้อมูลเชิงพื้นที่”

หัวหน้าโครงการ : เกตุ กรุดพันธ์
สนับสนุนโดย : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

เรียบเรียง ไพรินทร์ ตันติวิชยานนท์
กราฟิก ไพรินทร์ ตันติวิชยานนท์

 

 

00:00
00:00
Empty Playlist