การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ (Climate change) คือ การเปลี่ยนแปลงลักษณะอากาศเฉลี่ย (average weather) ในพื้นที่หนึ่ง อันเป็นผลมาจากความผันแปรตามธรรมชาติ หรือกิจกรรมของมนุษย์ ซึ่งความเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศจะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสถาพชีวิตความเป็นอยู่ของมนุษย์ไม่ว่าทางใดก็ทางหนึ่ง ไม่ว่าจะการเพิ่มขึ้นของโรคติดต่อ การก่อตัวของโรคอุบัติใหม่ ผลผลิตทางการเกษตรที่ลดลง จากปริมาณน้ำที่ลดลง และพื้นที่การเพาะปลูกที่ลดลงจากน้ำทะเลที่สูงขึ้น ภัยพิบัติต่าง ๆ ที่มีมากขึ้นและทวีความรุนแรงมากกว่าที่เคยพบเจอ
.
เราทุกคนเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดเรื่องนี้ และก็เป็นเราทุกคนที่จะสามารถช่วยกันบรรเทาปัญหานี้ลงได้เช่นกัน
"ถึงเวลาที่เราทุกคนต้องช่วยกัน ไม่ใช่เพื่อใครแต่ทุกอย่างเพื่อเรา เพื่อโลก"
#01
CLIMATE CHANGE
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โจทย์วิจัยท้าทายไทย ท้าทายโลก
การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ (Climate change) คือ การเปลี่ยนแปลงลักษณะอากาศเฉลี่ย (Average weather) เช่น อุณหภูมิ ฝน ลม เป็นต้น ในพื้นที่หนึ่ง ถือเป็นประเด็นสำคัญที่เราทุกคนต้องตระหนัก เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศมีผลต่อการดำเนินชีวิตในทุกมิติ
อะไรคือสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศ? คำตอบสั้นๆ คือ “มนุษย์” ถึงแม้ปรากฏการณ์ภัยธรรมชาติจะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงบ้าง แต่มีหลักฐานมากมายชี้บอกว่าสิ่งที่ทำให้การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่กำลังเกิดขึ้นคืิอ ผลงานของมนุษย์ทั้งนั้น
#02
ก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases)
ก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases)
เป็นสาเหตุหลักของภาวะโลกร้อน หรือ ภาวะภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง ซึ่งปกติแล้วโลกของเรานั้นถูกห่อหุ้มไปด้วยชั้นบรรยากาศที่เรียกว่า “Greenhouse” เป็นชั้นก๊าซที่ช่วยดูดกลืนพลังงานความร้อนจากแสงอาทิตย์ เพื่อไม่ให้โลกรับรังสีความร้อนในปริมาณที่มากเกินไป และทำหน้าที่กักเก็บความร้อนจากแสงอาทิตย์ที่สะท้อนผิวโลกขึ้นมา ทำให้ดาวเคราะห์สีน้ำเงินแห่งนี้สามารถเป็นบ้านของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดได้
แต่กิจกรรมของมนุษย์หลายอย่างก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกที่มากจนเกินไป ซึ่งมันไม่เหมือนก๊าซที่เกิดขึ้นจากธรรมชาติที่สลายตัวได้เองเป็นเหตุให้ภาวะเรือนกระจก (Greenhouse Effect) รุนแรงกว่าที่ควรจะเป็นตามธรรมชาติ และส่งผลให้อุณหภูมิพื้นผิวโลกเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจึงเป็นอีกหนึ่ง “ความหวังและทางรอด” ของการแก้ปัญหาโลกร้อนโดยไม่ต้องรอความตกลงโลกร้อนฉบับใหม่
การปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
การเผาไหม้
ภัยแล้ง
น้ำแข้งขั้วโลกละลาย
#03
การพยากรณ์อากาศ
ในภาวะอากาศแปรปรวน
ปัจจัยหนึ่งซึ่งมีผลกระทบต่อการเกิดภัยพิบัติในประเทศไทยและทั่วโลก คือ การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ สภาวะโลกร้อน และปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องนำมาซึ่งความแปรปรวนของฝนฟ้าและฤดูกาล จนเป็นเหตุให้เกิดวิกฤตภัยแล้งหรืออุทกภัยส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมในวงกว้าง การพยากรณ์อากาศจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพื่อนำข้อมูลมาประกอบการวางแผนบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและอื่นๆ รวมถึงการรับมือกับสถานการณ์ภัยพิบัติที่จะเกิดขึ้น ตลอดจนการดำรงชีวิตของประชาชนทุกภาคส่วน
#04
ผังเมืองและการรับมือความเสี่ยง
จากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ
การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจำเป็นต้องเข้าใจถึงความเสี่ยงจากผลกระทบและกระบวนการที่สังคมปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในขณะเดียวกันการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างมีประสิทธิภาพจำเป็นต้องมีการวางแผนอย่างเป็นระบบ ทั้งในด้านการบริหารจัดการ กำลังคน ข้อมูลและองค์ความรู้ สถานการณ์ภัยพิบัติต่างๆ โดยเฉพาะหลายปีที่ผ่านมาชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยมีภาวะความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเพิ่มมากขึ้น เกิดความสูญเสียที่รุนแรงและส่งผลกระทบในวงกว้างทั้งในด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในเขตชุมชนเมืองที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดินที่เข้มข้น มีความหนาแน่นของประชากรสูง ทำให้มีแนวโน้มความเสี่ยงของผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากกว่าพื้นที่ชนบทมาก
#05
แก้ปัญหาพืชยุคโลกร้อนด้วยชีววิทยาระบบ
ภูมิอากาศเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อการเพาะปลูกพืช โดยเฉพาะในประเทศไทยซึ่งพื้นที่การเกษตรส่วนใหญ่เป็นระบบเกษตรที่อาศัยน้ำฝนเป็นหลัก การเปลี่ยนแปลงรูปแบบของภูมิอากาศในลักษณะต่างๆ ได้แก่อุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้น หรือ รูปแบบการกระจายตัวของฝนในช่วงฤดูฝนที่เปลี่ยนแปลงไปในอนาคต อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อผลผลิตทางการเกษตร จะทำอย่างไรให้การพัฒนาและปรับปรุงพันธุ์พืชทำได้อย่างรวดเร็ว และแม่นยำมากที่สุด ในทุกสภาวะการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ
#06
อนาคตการท่องเที่ยวไทย
กับภาวะโลกร้อน
การท่องเที่ยวไทยนั้น ส่วนหนึ่งเป็นการท่องเที่ยวที่มีสภาพอากาศเป็นสิ่งดึงดูดใจ (Climate attraction) เช่น นักท่องเที่ยวมาเที่ยวเพราะต้องการสัมผัสอากาศหนาวเย็น และในอีกหลายๆ ส่วน ที่แม้ว่าสภาพอากาศไม่ได้เป็นสิ่งดึงดูดใจโดยตรง แต่ก็ต้องการสภาพอากาศที่เหมาะสมเพื่อสนับสนุนกิจกรรมท่องเที่ยวต่างๆ
การต้องอาศัยสภาพอากาศที่เหมาะสมเช่นนี้ ทำให้เกิดความกังวลว่า การท่องเที่ยวของไทยจะตกอยู่ภายใต้ความเสี่ยงของสภาพอากาศแปรปรวนในปัจจุบันและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศในอนาคตซึ่งอาจเป็นการที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการที่สภาพอากาศในอนาคตเปลี่ยนไปและไม่เป็นสิ่งดึงดูดใจนักท่องเที่ยว
#07
การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ
การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศเป็นปรากฏการณ์จากภาวะโลกร้อน ซึ่งในขณะนี้ยังไม่เห็นแนวทางที่ชัดเจนว่าจะหยุดยั้งลงได้อย่างไร เมื่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศเป็นสิ่งที่ไม่น่าจะหลีกพ้นได้ สังคมไทยต้องเตรียมตัวให้สามารถอยู่ได้ภายใต้สถานการณ์อนาคตหรือไม่ขีดความสามารถในการบริหารจัดการความเสี่ยงได้มากขึ้น เพื่อเป้าหมายสำคัญในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศนั้นเป็นการปรับตัวเพื่อก้าวไปสู่การเป็นสังคมที่มั่นคงและทนทานต่อความเสี่ยงจากภูมิอากาศ (Climate Resilience Society)
